Herentalse Geschiedkundige Kring
Welkom
Historisch overzicht
Publicaties
  & hoe bestellen
Evenementen
Verslagen
Nieuws
Contact
Wie is wie?
Foto's
Links
NIEUWS
Herentalse Cultuurprijs 2015-2016
gaat naar de tentoonstelling 'Sint-Waldetrudis sierlijk getooid' !

In 2012 besloot de kerkraad Sint-Waldetrudis een nieuwe, digitale kerkinventaris op te stellen, die zou worden opgenomen in de databank van het CRKC (Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur). Voor een goede aanpak van de afdeling textiel ontbrak echter de nodige technische kennis. Gelukkig waren de dames Maria Macauter en Denise Goris bereid die taak aan te vatten met de professionele hulp van Judith Goris, inmiddels master textielconservatie en -restauratie. De ontdekking van heel wat kostbaar textiel uit de 18de en 19de eeuw tijdens de zomercampagne van 2013 was aanleiding om verder te zoeken. Uiteindelijk werd de inventaris in 2014 met 262 nummers afgesloten. Daarbij werd dankbaar gebruikgemaakt van twee projectsubsidies van de provincie Antwerpen.

Toen ontstond de motivatie om ook het grote publiek met dit zo goed als onbekende erfgoed kennis te laten maken. Vooral Maria Macauter drong erop aan om een ruime selectie uit al dat moois te exposeren en zij was dan ook de drijvende kracht bij het vele werk dat de organisatie met zich bracht. De zeer succesrijke en zowel door het grote publiek als door specialisten gewaardeerde tentoonstelling 'Sint-Waldetrudis sierlijk getooid' had plaats in de Bovenkerk van 29 augustus tot 27 september 2015.

Het gebeuren kreeg echter nog een staartje. De Davidsfondsafdeling Herentals droeg 'Sint-Waldetrudis sierlijk getooid' voor als kandidaat voor de Cultuurprijs 2015-2016 van de Herentalse Cultuurraad. De verkiezing op donderdag 26 januari 2017 in cc 't Schaliken was nog spannend, want ze gebeurde pas op de avond van de uitreiking zelf door de aanwezige verenigingen, aangesloten bij de Cultuurraad. 'Sint-Waldetrudis sierlijk getooid' haalde het met een ruime meerderheid op de Sint-Baafskring van Noorderwijk.


Het voltallige team medewerkers (onder wie vier bestuursleden van de HGK) met schepen Ingrid Ryken. V.l.n.r.: schepen Ingrid Ryken, Jan Cools, Maria Macauter (met beeldje, een werk van André Lievens), Judith Goris, Denise Goris, Ludwig Cerstiaens, Yvonne Helsen, Gabriël Bourgart.
Architecturaal beeldhouwwerk in de Bovenkerk: je weet niet wat je ziet !

Tamelijk verborgen voor het menselijk oog, maar van uitstekende kwaliteit zijn de vele sculpturen op kapitelen, consoles en gewelfsleutels van de Herentalse Sint-Waldetrudiskerk. Gewoonlijk is het te donker en is de afstand te groot om ze nauwkeurig waar te nemen. De betekenis ervan is voor de leek en zelfs voor de specialist niet altijd duidelijk. Jan van Hoek uit IJsselstein heeft niet alleen van fotografie een hobby gemaakt die hij met professionele vaardigheid beoefent, maar vooral legt hij zich al jaren toe op de christelijke iconografie. Zo heeft hij al enige jaren de Herentalse Bovenkerk ontdekt als een rijke schatkamer van al dan niet verborgen betekenissen. De sluitsteen van de voorlaatste travee van de noordelijke zijbeuk met de voorstelling van een zeer jeugdige Jezus als Salvator intrigeerde hem bijzonder.

Zijn commentaar bij zijn prachtige foto’s kunt u bekijken op de volgende link: http://janvanhoek.files.wordpress.com/2012/05/van-veraf-en-vlakbij.pdf


Een "Salvator-mundi-kind" in een zon-ster, de ster van Bethlehem in het gewelf van de Bovenkerk in Herentals
Kruisberg 550 jaar.

In 1460 vond een minderbroeder die in het Heilig Land geweest was, op een duin ten noorden van Herentals een geschikte plaats om een calvarie op te richten in herinnering aan de plaats buiten Jeruzalem waar Jezus gekruisigd werd. Het volgende jaar was de H. Kruiskapel voltooid en weldra verrees er ook een kruisweg, die liep van de stadspoort tot op de berg. Na de vernieling van de Franse revolutie bouwde P.J. Deckers, onderpastoor van het begijnhof en eerste geschiedschrijver van Herentals, tussen 1834 en 1841 de hele site weer op, nu met een kruisweg langs de flank van de berg.

Op onze dagen krijgt Kruisberg nog wel veel bezoek, maar dan in de eerste plaats van joggers en mountain bikers. De gebouwen liggen er wat verwaarloosd bij en sommige zijn dringend aan restauratie toe. Het jubileumjaar van Kruisberg is echter niet ongemerkt voorbijgegaan en wel dankzij een kleine groep Herentalsenaren die onder de bezielende leiding van dokter Denie Avonds de viering gestalte hebben gegeven.

Op zondag 15 mei 2011 was het druk op Kruisberg. Rond drie uur bestegen ruim honderdvijftig belangstellenden de heuvel onder begeleiding van twee Vlaamse doedelzakspelers. Aan de Kruiskapel haalde dr. Denie Avonds jeugdherinneringen op. Hij drong aan op herstel en herwaardering van de kapellen en de hele site. Isi Bogaerts droeg ‘Pilatus’ brief’ voor, een beklijvende tekst van Denie Avonds. Daarna volgden in De Wijngaard, de school aan de voet van de berg, een historische uiteenzetting door Jan Cools en het engagement van het OCMW, eigenaar van de hele site, verwoord door voorzitter Fons Michiels. Tijdens de receptie konden de aanwezigen een blik werpen op de historische geschilderde kruiswegstaties uit 1837, die voor de gelegenheid in de zaal waren opgesteld. Men kon ze nogmaals bekijken tijden de maanden juli en augustus op de tentoonstelling ‘550 jaar Kruisberg’ in de Sint-Waldetrudiskerk, georganiseerd door de Herentalse Geschiedkundige Kring in samenwerking met de kerkfabriek. Hopelijk is dit alles de aanzet tot een degelijke aanpak die de kapellen en de hele bosrijke omgeving voor lange tijd veilig moet stellen en Kruisberg opnieuw kan maken tot een gekoesterd oord van bezinning en verpozing, een oase van rust in een jachtige wereld.

Hieronder vindt u enkele stemmingsbeelden van de viering van 15 mei 2011.


Doedelzakspelers voor de kruisweg.


Toespraak van dr. Avonds voor de kapel.


Een boeiende vertelling door Isi Bogaerts.

Een molensteen op de Molenvest

Sinds 1583 stond er een windmolen op de vest, dicht bij de Zandpoort. Hij was daar overgebracht van Duifhuizen (later de Molekens genoemd) ter vervanging van een molen die sedert 1392 even buiten de Zandpoort had gestaan, ongeveer op de plaats van de huidige Kleine Markt. Die molen, Te Venne genaamd, was in of kort voor 1583 om strategische redenen in brand gestoken. De nieuwe molen op de vest werd Schorsmolen genoemd en diende zowel om graan als om schors te malen. Na een brand werd hij in 1881 vervangen door een molen uit Kontich. Deze molen werd meestal Walmolen genoemd, later ook wel Driesenmolen, naar de naam van de eigenaar Carolus Driesen (sedert 1903).

Zoals alle windmolens van Herentals was het een houten standaardmolen, gebouwd op een staak of standaard, die in zijn geheel naar de wind werd gedraaid.Zwaar toegetakeld door de orkaan van 19 november 1939, verdween hij definitief uit het landschap na een nieuwe storm op 16 oktober 1940. De molenberg, op de hoek van de Molenvest en de huidige Wasserijstraat, bleef nog herkenbaar tot na 1960.

De molen van Driesen was uitgerust met een askop van de Herentalse ijzergieter Van Aerschot en bezat twee koppels molenstenen, twee grauwe natuurstenen en twee ‘kunststenen’ of composietstenen. Kunststenen kwamen rond 1900 in omloop.Een dergelijke gegoten steen, afkomstig uit de vroegere taverne Meulevest, werd aan de stad geschonken door de huidige eigenaar van het huis. Naar aanleiding van Open Monumentendag werd hij op dinsdag 13 september 2011 aan de pers voorgesteld. Hij zal voortaan herinneren aan de molen die de Molenvest haar naam gaf.


Voorstelling van de molensteen op de Molenvest, 13 september 2011. Vooraan zit Rosa Van Sande, oudste bewoonster van de Molenvest, achteraan staan de schepenen Jan Bertels en Ingrid Ryken. Rechts herkent men de HGK-bestuursleden Jan Cools, Yvonnne Helsen en Ludwig Cerstiaens.
Fotowedstrijd Van Aerschot

Op 13 november 2008 lanceerde de 'Herentalse Geschiedkundige Kring' een fotowedstrijd rond het oeuvre van de ijzersmeden Van Aerschot en zonen.

Opzet van de wedstrijd was om een foto te nemen van een constructie of product van de ijzergieterij en -smederij Van Aerschot.

De jury kwam tot volgend resultaat:

Prijs voor een foto van een Van Aerschotproduct, nog niet gekend bij de 'Herentalse Geschiedkundige Kring' :
  • Christian Raskin uit Turnhout voor een foto van de Moedermeule te Gelrode,
  • Hubert Vanooteghem uit Herentals voor een foto van de Koutermolen te Sint-Martens-Latem en voor een foto van de Grote Machtmolen te Moorsele,
  • Kris Goris uit Tombeek-Overijse voor een foto van de Hertboomwindmolen te O.-L.-Vrouw-Lombeek,
  • Roger Pluys uit Herentals voor een foto van een ophaalbrug te Aarschot,
  • Davy Hermans uit Neerpelt voor een foto van het hekwerk van het kasteel Grevenbroek en voor een foto van de kiosk te Neerpelt,
  • François Haverals uit Vremde voor een foto van een richtingaanwijzer te Vremde,
  • Mario Baeck uit O.-L.-V.- Waver voor een foto van de Calvariegroep Ursulinnen te O.-L.-V.- Waver,
  • Eddy Van Leuven uit St.-Katelijne-Waver voor een foto van het Calvariekruis op het kerkhof van O.-L.-V.-Waver,
  • Tijs Bellemans uit Herentals voor een foto van het kerkhofkruis aan de kerk van Hulshout,
  • Hilda Van Herck-Nelissen uit Herentals voor een foto van een kapstok,
  • Antoon van der Burgt uit Nieuwkuijk (NL) voor een foto van de boogbrug van de abdij Mariënkroon te Nieuwkuijk (NL)
  • Vic Peeters uit Lichtaart voor een foto van een hekwerk in Herenthout.
Prijs voor het verst afgelegen, maar bij de 'Herentalse Geschiedkundige Kring' bekende, object:
  • Davy Hermans uit Neerpelt voor zijn foto van de dorpspomp in St.-Huibrechts Lille.
    Dorpspomp St. Huibrechts-Lille
    Ingezonden door Davy Hermans
Prijs voor het verst afgelegen, nog niet bij de 'Herentalse Geschiedkundige Kring' gekende, object:
  • Hubert Vanooteghem uit Herentals voor zijn foto van de Grote Macht- molen te Moorsele.
    Moorsele - Grote Machtmolen
    Ingezonden door H. Vanooteghem
Prijs voor de mooiste foto:
  • Tijs Bellemans uit Herentals voor zijn foto van het kerkhofkruis aan de kerk van Hulshout.
    Kerkhofkruis - Hulshout
    Ingezonden door Tijs Bellemans
Prijs voor de origineelste foto:
  • Hilda Van Herck-Nelissen uit Herentals voor haar foto van een kapstok gemaakt door Van Aerschot.
    Kapstok - Privébezit
    Ingezonden door Hilda Van Herck - Nelissen
Volgende deelnemers werden bedacht met een attentie:
  • Wim D'Hooghe uit Ekeren voor zijn foto van het kruis op de begraafplaats van Ekeren,
  • Davy Hermans uit Neerpelt voor zijn foto van de dorpspomp te St.-Huibrechts Lille,
  • François Haverals uit Vremde voor zijn foto van het hekwerk aan de kerk van Vremde.

Alle prijswinnaars werden individueel op de hoogte gebracht.

Fraikingenootschap

Op 1 oktober 2009 werd in het kasteel Le Paige het ‘Fraikingenootschap’ , in aanwezigheid van de schepenen Ryken en Schellens, officieel voorgesteld.

Als doelstelling heeft het ‘Fraikingenootschap’, het bewaren van het patrimonium van Charles Auguste Fraikin voor het nageslacht.

Verdere informatie over het Fraikingenootschap vindt u op www.fraikin-genootschap.be.

Officiële voorstelling van het Fraikingenootschap op 1 oktober 2009 in kasteel Le Paige. Op de tafel het beeld ‘Gesluierde dame’ van C.A. Fraikin (Staande v.l.n.r. Yves Herman, Paul Snoeys, Frank Tubex, Jan-M. Goris en Jan Cools. Zittende v.l.n.r. schepen Ingrid Ryken, Marc J.A. Neefs en schepen Jos Schellens - Foto A. Verwimp).
Bouwgeschiedenis van het Sint-Catharinabegijnhof

'Bouwgeschiedenis van het Sint-Catharinabegijnhof te Herentals. Een verhaal van vier eeuwen bouw- en wooncultuur in Vlaanderen' door Jan Cools en Paul Bellemans. meer info.

Ander nieuws
  • Reacties en opmerkingen op de website kan u kwijt op het adres info@hgk.be
© Herentalse Geschiedkundige Kring