Herentalse Geschiedkundige Kring
Welkom
Historisch overzicht
Publicaties
  & hoe bestellen
Evenementen
Verslagen
Nieuws
Contact
Wie is wie?
Foto's
Links
HISTORISCH OVERZICHT

(samenvatting van het artikel ‘De stichtingsgeschiedenis van
de Herentalse Geschiedkundige Kring’ door dr. J.M. Goris)

Officieel werd de ‘Herentalse Geschiedkundige Kring’ boven de doopvont gehouden tijdens de zitting van het Herentalse schepencollege van 23 mei 1972. Het college bestond toen uit D.H. (Rik) Van Doninck, burgemeester, de schepenen A. Van de Ven, C. De Peuter, M. Tegenbos, Fr. Pauwels en secretaris R. Wagemans. Op secretaris Wagemans na, was het volledige schepencollege aanwezig. De nieuwe vereniging was vertegenwoordigd door Bert Bossuyt, dr. Jozef Helsen, Lodewijk Spits en Jan Modest Goris.

Van in den beginne was de vereniging volledig autonoom, maar door de officiële stichting kreeg ze een paragemeentelijk statuut. De oprichting van een historisch genootschap beantwoordde aan een werkelijke behoefte. Herentals, de oude hoofdstad van de Kempen, met zijn rijk verleden, waarvan een uitgebreid archief de schriftelijke neerslag is, bezat sedert 1936 geen geschiedkundige kring meer. Het rijke historische verleden was slechts gedeeltelijk bestudeerd en de werking van een actieve historische kring zou ongetwijfeld de studie van de Herentalse geschiedenis ten goede komen.

Sinds de stichting van de ‘Kunst- en Oudheidkundige Kring van Herentals en omstreken’ op 20 september 1931 - die echter al in 1936 ter ziele ging - was de studie van de Herentalse geschiedenis, op enkele licenciaatsverhandelingen na, tot 1960 nagenoeg het eenmanswerk geweest van stadsarchivaris J.R. Verellen. Dit eerste Herentalse geschiedkundige genootschap had E.H. dr. R. Verstreyden als voorzitter en dr. J. Helsen als schrijver (secretaris), de leden waren H. De Clerck, K. Dufour, P. Heyns, E.H. J. Lauwerys en E.H. A. Witvrouwen.

De stichting van het nieuwe historische genootschap in 1972, kwam niet zomaar uit de lucht gevallen. De stichtende leden - Bert Bossuyt, Jan-Modest Goris, Jef Helsen, Lodewijk Spits, Octaaf Tegenbos en Leo Baum - waren niet over één nacht ijs gegaan. Aan de oprichting van de ‘Herentalse Geschiedkundige Kring’ waren namelijk meer dan een jaar denkwerk en informele gesprekken voorafgegaan.

De eerste aanzet tot de stichting van de ‘Herentalse Geschiedkundige Kring’ , was de voordrachtencyclus ‘Herentals en de Kempen’, een reeks van vier voordrachten, gehouden eind 1971, door de in 1965 benoemde stadsarchivaris dr. J.M. Goris, de opvolger van J.R. Verellen. De voordrachten werden gegeven in de raadzaal van de Lakenhal, het vroegere stadhuis en werden ingericht door het bestuur van het Davidsfonds, het Cauwoerdeken, de Vlaamse Toeristenbond, de Vereniging voor Vreemdelingenverkeer en het Willemsfonds. De belangstelling was dermate bemoedigend dat stadsarchivaris Goris een vijftal Herentalsenaren contacteerde, van wie hij een ernstig vermoeden had dat zij voor de oprichting van een historische kring gewonnen waren. Deze vijf - hierboven vernoemde - personen waren mensen die een meer dan gewone belangstelling en zorg hadden betoond voor het verleden en het cultuur - historisch patrimonium van Herentals.

Na een aantal voorbereidende vergaderingen, ten huize van o.a. Octaaf Tegenbos en Bert Bossuyt, tijdens de welke ook de statuten werden goedgekeurd, werd de nieuwe kring dan officieel boven de doopvont gehouden met als officiële naam: ‘Herentalse Kring voor Geschiedenis en Heemkunde’. Deze naam bleef de officiële naam van de kring tot in 1984, toen hij werd omgedoopt tot ‘Herentalse Geschiedkundige Kring’.Tijdens die vergaderingen werd ook besloten, vooral tijdens de beginperiode, alleen echt gemotiveerde personen als volwaardige leden op te nemen en om voorlopig geen eigen tijdschrift uit te geven. Het degelijke regionale tijdschrift ‘Taxandria - Jaarboek van de Koninklijke Geschied- en Oudheidkundige Kring van de Antwerpse Kempen’ werd ruimschoots voldoende geacht voor de Antwerpse Kempen. Het eerste Jaarboek van de Herentalse Geschiedkundige Kring verscheen in 1986.

Op de laatste voorbereidende vergadering van 24 februari 1972 werden de bestuursmandaten verdeeld: Bert Bossuyt werd voorzitter, Jef Helsen ondervoorzitter, Jan Goris secretaris, Lodewijk Spits penningmeester en Leo Baum en Octaaf Tegenbos werden lid van de raad van beheer.

De eerste algemene vergadering van de nieuwe kring greep plaats op 26 mei 1972 in de raadzaal van het stadhuis en werd door burgemeester Van Doninck geopend. Secretaris Jan-Modest Goris schetste de ontstaansgeschiedenis van de kring en voorzitter Bossuyt lichtte de doelstellingen van de kring toe. De andere sprekers waren : Raymond Peeters, ere - stadsarchivaris van Turnhout, kanunnik dr. Milo Hendrik Koyen, archivaris van de abdij van Tongerlo en voorzitter van het ‘Centrum voor de Studie van Land en Volk van de Kempen' en Arjan Dirk Kakebeeke, adjunct - archivaris te Eindhoven. De initieel voorziene (en ook aangekondigde) sprekers; prof.dr. K.C. Peeters, grondlegger van de wetenschappelijke beoefening van de volkskunde in Nederlandstalig België en stichter van het ‘Instituut voor Volkskunde’ (het latere 'K.C. Peeters Instituut voor Volkskunde') en dr. Jozef Weyns, stichter - conservator van het Openluchtmuseum te Bokrijk en voorzitter van het 'Verbond voor Heemkunde' haakten als spreker af, omwille van een persoonlijke animositeit tussen beiden omtrent de inplanting van een stedelijke site in het openluchtmuseum Bokrijk. Uit Noord-Brabant waren mr. A.L.G.M. van Agt, gemeentearchivaris te Eindhoven,dr. F.A. Brekelmans, gemeentearchivaris te Breda en drs. H. Mandbos (Brabants Heem) aanwezig. De 'Herentalse Geschiedkunige Kring' had een goede start genomen.

In 1975 volgde Hugo Verhaegen, Bert Bossuyt op als voorzitter, in 1977 nam Octaaf Tegenbos ontslag en in 1978 trad Paul Bellemans en in 1979 Bie Verhaert toe tot de raad van Bestuur. In 2005 werd Leo Baum, die Lodewijk Spits als penningmeester was opgevolgd, ere-penningmeester en nam Marc Neefs de verantwoordelijkheid van penningmeester over.

Het artikel ‘De stichtingsgeschiedenis van de Herentalse Geschiedkundige Kring’
vindt u in het ‘Jaarboek nr. VII - 1992 van de Herentalse Geschiedkundige Kring.

© Herentalse Geschiedkundige Kring